22. Konfigürasyon Verisi
Konfigürasyon verisi, yazılım mantığını değiştirmeden davranışı etkileyen parametre ve tablolardır. Bu nedenle kod kadar dikkatli yönetilmeleri gerekir.
Bu bölüm, verinin sürümlenmesi, doğrulanması ve yanlış değerlerden korunması üzerine çerçeve sunar.
Konfigürasyon verisi nedir?
Kod sabit kalırken sistem davranışını değiştiren veri, konfigürasyon verisidir. Bu veri; eşik değerleri, tablo içerikleri, görev profilleri veya bölgeye özel ayarlar olabilir.
Neden dikkat gerekir?
Bir değer yanlışsa kod değişmemiş olsa bile sistemin çıktısı değişir. Bu yüzden konfigürasyon verisi, kaynak koddan farklı olsa da benzer sıkılıkta yönetilmelidir.
Yönetim ilkeleri
- sürüm kontrolü,
- gözden geçirme,
- doğrulama,
- değişiklik yetkisi,
- izlenebilirlik.
Konfigürasyon verisi örneği
Bir eşik değeri değiştiğinde kaynak kod değişmez, ama sistem davranışı değişebilir. Bu yüzden bu veri:
- sürümlenmeli,
- gözden geçirilmeli,
- testle doğrulanmalıdır.
Parametre verisi öğeleri ve DO-178C
DO-178C, önceki sürümde muğlak kalan bir soruya doğrudan cevap verir: kodun dışında tutulan ama davranışı belirleyen veri nasıl sertifiye edilir? Bunun için parametre verisi öğesi (parameter data item, PDI) kavramı tanımlanmıştır. PDI, çalıştırılabilir nesne kodunu değiştirmeden yazılımın davranışını etkileyen ve ayrı bir konfigürasyon öğesi olarak yönetilen veri kümesidir; uçakta genellikle ayrı bir yüklenebilir dosya (PDI dosyası) biçimini alır.
Bu kavramın asıl kazandırdığı şey ayrık yaşam döngüsüdür: çalıştırılabilir nesne kodu bir kez üretilip doğrulandıktan sonra, yalnızca PDI dosyası değişerek yeni bir uçak konfigürasyonu tanımlanabilir. Kod yeniden derlenmez, kodun test kampanyası tekrarlanmaz; yalnızca yeni veri, kendi doğrulama sürecinden geçirilir. Bu, bölge frekans tabloları, motor tipine göre limitler veya müşteri seçenekleri gibi sık değişen veriler için ciddi bir verimlilik sağlar.
Bunun bedava olmadığını da baştan söylemek gerekir. Ayrık yaşam döngüsü ancak şu koşullar sağlandığında savunulabilir:
- Yazılım, PDI'nin yapısını ve özniteliklerini (tip, birim, sınır, çözünürlük) açıkça tanımlar; bu tanım gereksinim seviyesinde yazılır ve izlenebilirlik kurulur.
- Çalıştırılabilir nesne kodunun, tanımlı yapıya uyan her geçerli PDI değeriyle doğru çalıştığı gösterilir. Kodun doğrulaması tek bir veri setine göre değil, veri zarfının (data envelope) tamamına göre yapılır; aksi hâlde her yeni PDI dosyası kodun yeniden testini gerektirir.
- Her PDI dosyası kendi başına doğrulanır: her öğenin doğru değere sahip olduğu, tanımlı yapı ve özniteliklerle uyumlu olduğu ve dosyanın eksiksiz olduğu gösterilir.
- PDI dosyası, birlikte çalışacağı çalıştırılabilir nesne kodu sürümüyle uyumluluğu açısından kontrol edilir (sürüm eşleştirme, genellikle parça numarası ve bütünlük kontrolüyle).
PDI dosyası yazılım seviyesini kod üzerinden miras alır: Seviye A bir yazılımın davranışını belirleyen tablo, Seviye A titizliğiyle doğrulanır. Ayrıca PDI dosyası konfigürasyon yönetimi açısından birinci sınıf bir öğedir — kendi parça numarası, kendi sürüm geçmişi, kendi problem raporları olur.
Tipik iş ürünleri şöyle özetlenebilir:
| İş ürünü | İçeriği |
|---|---|
| PDI yapı tanımı | Öğelerin tipi, birimi, sınırları, çözünürlüğü; gereksinimlere izlenebilirlik |
| PDI dosyası | Belirli bir konfigürasyona ait değerlerin yüklenebilir hâli |
| PDI doğrulama sonuçları | Değer doğruluğu, yapı uyumu ve eksiksizlik kanıtları |
| Uyumluluk kaydı | Hangi PDI sürümünün hangi çalıştırılabilir nesne kodu sürümüyle geçerli olduğu |
Pratikte en sık görülen hata, PDI'yi "sadece veri" sayıp doğrulamasını üretim betiklerine gömülü birkaç otomatik kontrole indirgemektir. Değerin kaynağının doğrulanması — örneğin bir frekans tablosundaki her satırın onaylı bir sistem verisine dayandığının gösterilmesi — otomatik biçim kontrolünün yapamayacağı, gözden geçirme gerektiren bir iştir.
Riskler
- yanlış tablo,
- uyumsuz sürüm,
- kaynağı belirsiz değer,
- geçersiz sınır kullanımı.
Bu bölümden akılda kalması gerekenler
- Konfigürasyon verisi, davranışı doğrudan etkiler.
- Kod dışı diye daha az dikkat gerektirmez.
- Sürüm ve doğrulama konfigürasyon verisinin ayrılmaz parçasıdır.
- Parametre verisi öğesi, verinin koddan ayrı sürümlenip doğrulanmasına imkân verir; bunun ön koşulu kodun tüm geçerli veri zarfıyla doğrulanmış olmasıdır.
- Her PDI dosyası kendi başına doğrulanır ve kullanılacağı çalıştırılabilir nesne kodu sürümüyle uyumluluğu kayıt altına alınır.